Panel o populizmie na IV Ogólnopolskim Kongresie Politologii w Lublinie

Podczas zbliżającego się kongresu członkowie naszego zespołu wezmą udział w panelu poświęconym zagadnieniom związanym z populistycznym komunikowaniem politycznym. Zachęcamy do zapoznania się z programem zaplanowanej sesji

Sesja 80: Populistyczne komunikowanie polityczne: aktorzy polityczni, media i obywatele

Prowadząca: prof. UAM dr hab. Agnieszka Stępińska

Dr Olgierd Annusewicz, UW: Zjawisko „zerwanego połączenia” w komunikacji politycznej pomiędzy elitami a społeczeństwem jako wynik trzeciej fali populizmu.

Punktem wyjścia do rozważań będzie koncepcja trzech fal populizmu – lat 90, 2000 i okresu obecnego, w którym wyborcze sukcesy odnoszą podmioty polityczne wykorzystujące w populistyczne strategie komunikacyjne. Zjawisko „zerwanego połączenia” jest próbą wytłumaczenia źródeł popularności i efektywności populistycznego komunikowania politycznego we współczesnych społeczeństwach państw demokratycznych.

Dr hab. Agnieszka Hess, Dr hab. Dominika Kasprowicz, UJ: Postawa populistyczna a preferencje wyborcze.

W referacie przedstawione zostaną fragmentaryczne wyniki eksperymentu społecznego przeprowadzonego w 15 krajach w ramach międzynarodowego projektu COST Populist Political Communication in Europe: Comprehending the Challenge of Mediated Political Populismfor Democratic Politics. Jednym z obszarów badań była analiza – zoperacjonalizowanej na potrzeby eksperymentu – „postawy populistycznej ” na preferencje wyborcze.

Dr Artur Lipiński, UAM: Postrzeganie populizmu przez polityków i dziennikarzy. Analiza porównawcza.

Jednym z najczęściej dostrzeganych w literaturze problemów związanych z kategorią populizmu jest jej mglisty, niejasny, kameleoniczny, czy trudno definiowalny charakter. Prowadzone w ostatnich latach badania empiryczne zjawiska przyjmują zazwyczaj arbitralnie skonstruowaną jego definicję w celu ustalenia stopnia populistyczności określonego przekazu. Prezentowany tekst opierając się na podejściu jakościowym usiłuje zrekonstruować znaczenia przypisywane kategorii przez samych aktorów społecznych jako twórców dyskursu publicznego. Celem niniejszej prezentacji jest ustalenie sposobów rozumienia populizmu przez dziennikarzy oraz polityków jako przedstawicieli dwóch segmentów elit symbolicznych kontrolujących w znacznym stopniu kształt publicznej debaty. Badanie ma umożliwić odpowiedź na zestaw następujących pytań badawczych. Jak rozumiany jest populizm oraz jego konsekwencje dla demokracji? Jakie czynniki są przyczyną popularności populistycznych przywódców oraz partii? Które kwestie społeczne są najsilniej związane ze zjawiskiem populizmu? Jaką rolę we wzmacnianiu zjawiska populizmu odgrywają media? Materiałem źródłowym, w oparciu o które przeprowadzona zostanie analiza tematyczna są częściowo ustrukturyzowane wywiady z politykami oraz dziennikarzami partii oraz mediów reprezentujących spectrum podziałów ideowo-politycznych w Polsce.

Dr hab., prof. UAM Agnieszka Stępińska, mgr Kinga Adamczewska, UAM: Obecność stylu populistycznego w mediach informacyjnych w okresie wyborczym (2015) i pozawyborczym (2016-2017) w Polsce.

Celem wystąpienia jest zaprezentowane wyników analizy zawartości materiałów z wybranych mediów pochodzących z okresu kampanii wyborczej poprzedzającej wybory parlamentarne w Polsce w 2015 roku oraz z okresu powyborczego (lata 2016-2017). Analiza zawartości służyć będzie wykazaniu, jak często media prezentują wypowiedzi o charakterze populistycznym i które elementy populistycznego stylu komunikowania politycznego stosowane przez aktorów politycznych są najczęściej obecne w przekazach medialnych. Materiał badawczy stanowić będzie zawartość wybranych tytułów prasy drukowanej (dzienników i miesięczników).

Prof. dr hab.  Stanisław Mocek, Collegium Civitas: We, the people… Wartości demokratyczne i tendencje populistyczne w badaniu dyskursu polskich internautów

Polska jest aktualnie jednym z krajów, w których retoryka i działania populistyczne nie tylko służą pozyskaniu zwolenników w celu zdobycia władzy, ale stają się trwałym elementem głównego nurtu polityki i immanentną cechą zachowań jej kluczowych aktorów. W referacie znalazłyby się zarówno wątki, nawiązujące do populistycznej koncepcji „zwykłego człowieka”, jak i te, które stanowią refleksje nad wartościami demokratycznymi i obywatelskimi, generowanymi przez codzienny dyskurs internetowy i społecznościowy. W referacie wykorzystane zostaną wyniki badań nad wypowiedziami internautów, zebranych na oficjalnych portalach/profilach partii politycznych i politycznie umocowanych ruchach społecznych. Badania prowadzone są obecnie w LSE i Collegium Civitas (w ramach Programme of Modern Poland w Oxfordzie) i nawiązują do modelu krytycznej analizy dyskursu, w której teksty mogą być rozumiane tylko w odniesieniu do sieci innych tekstów/dyskursów oraz w kontekście społecznym, w którym są tworzone. Tego typu analiza dyskursywna i zaangażowani w ten dyskurs „zwykli Polacy” kreślą poprzez swoje wypowiedzi ich wyobrażenie demokracji, jej wartości, zasady i fundamenty oraz przekonanie o jej kondycji w Polsce, o jej szansach i zagrożeniach, o swoim stosunku do sceny politycznej, do III i IV RP, a wszystko to poprzez pryzmat z jednej strony sympatii politycznych, przekonań i postaw, a z drugiej konkretnych wydarzeń politycznych i ich egzemplifikacji.

Dr Jakub Jakubowski, UAM: Populizm w nas samych? Komunikowanie polityczne obywateli w mediach społecznościowych

Odwołując się do klasycznego trójkąta komunikowania politycznego, warto zauważyć, że badania nad populizmem koncentrują się najczęściej na aktorach politycznych i przedstawicielach mediów. Jeśli zaś chodzi o obywateli, najczęściej są to analizy dotyczące reakcji elektoratu na przekazy o charakterze populistycznym. Tymczasem, interesującym wątkiem w tworzeniu i przepływie treści o charakterze politycznym są te działania nadawców, które do niedawna określane były mianem wytworu słabego ogniwa komunikacji politycznej. Warto jednak zauważyć, iż w czasach nam współczesnych, biorąc pod uwagę obecną charakterystykę mediów masowych, to przecież treści tworzone przez obywateli stanowią ogromną większość informacji kreowanych w ramach multi-mediów. Celem referatu będzie więc przedstawienie wyników badań dotyczących obecności ideologii i stylu populistycznego w wypowiedziach obywateli w mediach społecznościowych w Polsce. Przedstawione zostaną zmienne warunkujące tę obecność oraz czynniki wpływające na ich wytwarzanie i kolportowanie. Zgromadzone i przeanalizowane treści dotyczyć zaś będą okresu wyborczego w Polsce (2015), co pozwoli jednocześnie odpowiedzieć na pytanie o użyteczność tychże zjawisk w kontekście wykorzystania ich jako elementu marketingu politycznego.

Dr hab. Dorota Piontek, prof. UAM, UAM: Dyskutant