O projekcie

Populizm jest jednym z niezwykle ważnych zjawisk politycznych (z uwagi na wpływ na funkcjonowanie państwa i społeczeństwa), a jednocześnie wciąż trudnym do jednoznacznego zdefiniowania i ocenienia. W literaturze przedmiotu znaleźć można zarówno ujęcia krytyczne, jak i poglądy, że populizm jest swoistym remedium na patologie współczesnej demokracji lub specyficzną odpowiedzią na problemy modernizacji. Zjawiskiem tym od lat zajmują się głównie politolodzy i socjolodzy. Podczas gdy część z nich określa populizm mianem ideologii, inni postrzegają populizm jako sposób myślenia politycznego lub strategię polityczną, stosowaną w większym lub mniejszym stopniu przez różne podmioty polityczne.

Zjawisko populizmu jest od lat badane w wielu państwach w Europie. Jak dotąd jednak te badania miały charakter głównie narodowy i koncentrowały się na specyfice poszczególnych partii i ich liderów. Celem projektu jest zbadanie cech populistycznego komunikowania politycznego w Polsce oraz porównanie wniosków z wynikami badań przeprowadzonymi równolegle w innych europejskich państwach. Część badań w ramach projektu realizowana będzie w ramach międzynarodowej inicjatywy badawczej COST Action IS 1308 Populist Political Communication in Europe: Comprehending the Challenge of Mediated Political Populism for Democratic Politics.

Badania dotyczyć będą trzech głównych kategorii uczestników tego procesu, tj. podmiotów politycznych (partii politycznych i ich liderów), mediów (dziennikarzy) oraz społeczeństwa (obywateli, potencjalnych wyborców). W szczególności, celem jest:

  • zdefiniowanie populistycznych aktorów (podmiotów) politycznych, rozpoznanie stosowanych przez nich strategii i taktyk komunikacyjnych oraz wskazanie czynników, które zwiększać mogą ich skuteczność,
  • określenie roli tradycyjnych i nowych mediów w upowszechnianiu przekazów populistycznych podmiotów politycznych, a także
  • określenie stopnia, w jakim obywatele angażują się w proces populistycznego komunikowania politycznego. Kluczowe jest przy tym uwzględnienie specyfiki poszczególnych analizowanych systemów politycznych i medialnych (m.in. kultury politycznej, czynników historycznych, społecznych, sytuacji ekonomicznej i politycznej oraz kultury dziennikarskiej) i ich wpływu na typy populizmu, populistyczne strategie komunikacyjne stosowane przez podmioty polityczne, relacje pomiędzy dziennikarzami a politykami, role pełnione przez media w społeczeństwie, a także na opinie, postawy i zachowania obywateli (w tym na poziom aktywności politycznej). Badanie takie wymaga wykorzystania wiedzy oraz metod badawczych zarówno z zakresu nauk o polityce, jak i nauk mediach.

Ponadto, celem projektu jest analiza językowych przejawów populizmu, występujących  w publicznych wypowiedziach polskich aktorów politycznych oraz dziennikarzy realizowana z różnych perspektyw badawczych, uwzględniających m. in. pragmalingwistyczne aspekty wypowiedzi poszczególnych podmiotów. Wyniki analizy językowych przejawów populizmu pozwolą zatem na przeprowadzenie analizy populistycznych strategii komunikacyjnych podejmowanych przez aktorów sytuujących się w dwóch sferach: polityki oraz mediów.